باسمه تعالی
مثنوی (۵۴۶)
تحلیلی عرفانی بر مثنوی نامه ای به کمیل
فرازهایی از نهج البلاغه(۷)
بیت ۱
به نام خداوند نور و نوید
ز مهرش دل عاشقان را امید
ارجاع قرآن: ﴿اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ﴾ (نور/۳۵)
ترجمه: خداوند، نور آسمانها و زمین است؛ مهر او دل عاشقان را روشن میکند
تحلیل: آغاز نامه با ستایش خداوند نور و امید است؛ دل عاشقان با نور او روشن و دلگرم میشود
بیت ۲
که او خالق روز و شب در جهان
که نورش مزین کند کهکشان
ارجاع قرآن: ﴿اللَّهُ خَالِقُ کُلِّ شَیْءٍ﴾ (زمر/۶)
ترجمه: خداوند خالق همه چیز است؛ نور او کهکشانها را مزین میکند
تحلیل: جهان آفرینش و نظم آن جلوه نور الهی است؛ ستایش از قدرت و جمال خداوند
بیت ۳
درود و سلام از دل پرصفا
به احمد، رسول و چراغ هُدی
ارجاع قرآن: ﴿مَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ﴾ (انبیاء/۱۰۷)
ترجمه: ما تو را جز رحمت برای جهانیان نفرستادیم
تحلیل: درود بر پیامبر، چراغ هدایت؛ مرهم دلها و راهنمای انسانها
بیت ۴
امیدی که شد رهنمای بشر
چراغ دل و جان به وقت خطر
ارجاع قرآن: ﴿وَجَعَلْنَاکُمْ شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ﴾ (بقره/۱۴۳)
ترجمه: شما را گواهان بر مردم قرار دادیم
تحلیل: پیامبر چراغ دل و جان مؤمنان است و در سختیها راهنمای آنان
بیت ۵
درود دگر بر وصی نبی
علی آن امام هدی و ولی
ارجاع نهجالبلاغه: نامه ۳۵
ترجمه: علی وصی پیامبر و امام هدایتگر است
تحلیل: وصی پیامبر ادامهدهنده هدایت و نور الهی است
بیت ۶
امامی که راهش چراغ هُدی است
شفیع دو عالم، ولی خداست
ارجاع نهجالبلاغه: نامه ۳۵
ترجمه: امام هدایتگر، شفیع و ولی خداست
تحلیل: امامت علی، مسیر انسانها را روشن میکند و وسیله شفاعت است
بیت ۷
کنون رو به یار وفادار خویش
کمیل است همدم، مددکار خویش
ارجاع نهجالبلاغه: نامه ۳۵
ترجمه: کمیل یار و همدم وفادار علی است
تحلیل: تاکید بر وفاداری یاران امام و ارتباط نزدیک آنان با راه حق
بیت ۸
بگفتا علی: دل چو ظرفی عظیم
به قدر عنایت شود پر ز سیم
ارجاع نهجالبلاغه: نامه ۳۵
ترجمه: دل انسان مانند ظرفی بزرگ است؛ به اندازه توجه الهی پر میشود
تحلیل: دل انسان ظرفیت پذیرش نور و حکمت الهی را دارد
بیت ۹
بگفتا: کمیل! ای برادر! بدان
که دین، یار جان و امان روان
ارجاع نهجالبلاغه: نامه ۳۵
ترجمه: دین، جان را حفظ و روان را امان میدهد
تحلیل: تاکید بر اهمیت دین و نقش آن در هدایت انسان
بیت ۱۰
نگه دار دین را چو جان در بدن
که بیدین بمیرد چو بیروح تن
ارجاع نهجالبلاغه: نامه ۳۵
ترجمه: دین را مانند جان حفظ کن؛ بیدین مانند بدن بیروح است
تحلیل: دین ستون زندگی روحانی و عقلانی انسان است
بیت ۱۱
بزن گرد زنگ از دل بیقرار
ببینی به جانت تجلّی یار
ارجاع عرفانی: حکمت ۴۵ نهجالبلاغه
ترجمه: دل را از اضطراب پاک کن تا تجلی الهی را ببینی
تحلیل: آرامش دل، پیششرط دیدن نور و جلوه خداست
بیت ۱۲
دلت را نما غرق نور و صفا
که گردد در او جلوهی کبریا
ارجاع عرفانی: قرآن ۲۴/۳۵
ترجمه: دل را پر از نور و صفا کن تا جلوه عظمت الهی در آن نمایان شود
تحلیل: تزکیه دل، انسان را شایسته دیدار نور الهی میکند
بیت ۱۳
دلت چون سبوی حقایق بود
در او مهر و اسرارِ خالق بود
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه، خطبه ۱۴۶
ترجمه: دل مانند ظرفی از حقایق باشد؛ مهر و اسرار الهی در آن جای گیرد
تحلیل: دل آماده پذیرش حکمت و اسرار الهی، مسیر معرفت است
بیت ۱۴
چو لبریز گردد دل از سر جان
نمایان شود نور ربّ جهان
ارجاع عرفانی: قرآن ۲۴/۳۵
ترجمه: وقتی دل پر از نور شد، جلوه خداوند در آن آشکار میشود
تحلیل: تکمیل تزکیه دل، ظهور نور الهی در قلب انسان است
بیت ۱۵
مرا بشنو ای یار با معرفت
که گویم ز اسرار و از آخرت
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه، نامه ۳۵
ترجمه: یار با معرفت، اسرار الهی و زندگی پس از مرگ را بشنو
تحلیل: آموزش عرفانی و اخلاقی، هدایت انسان به سوی سعادت ابدی است
بیت ۱۶
بگویم حدیث وفا، عاقبت
رساند تو را دولت عافیت
ارجاع عرفانی: حکمت نهجالبلاغه ۴۵
ترجمه: وفا و درستکاری، دولت و سلامتی ابدی میآورد
تحلیل: وفاداری و درستکاری سبب امنیت و نجات است
بیت ۱۷
سه دسته شوند این خلایق همه
در این راه پر بیم و ظلمتکده
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۳۵
ترجمه: مردم در این راه، گروههای مختلفند؛ برخی در ظلمت، برخی در هدایت
تحلیل: مسیر حق و باطل آشکار است و انسان باید گروه راهنمای را انتخاب کند
بیت ۱۸
یکی عالِم است و بود رهنما
نماید طریق هدایت، چراغ خدا
ارجاع عرفانی: قرآن ۹۹/۷
ترجمه: عالم هدایتگر، چراغ راه خداست
تحلیل: پیروی از عالمان راستین، انسان را به نور و هدایت میرساند
بیت ۱۹
اگر طالب علم، جویای خیر
که جوید ره خود ز دانش به سیر
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۷۲
ترجمه: طالب علم، راه خیر و سعادت را از طریق دانش میجوید
تحلیل: علم و حکمت وسیله رشد روح و هدایت انسان است
بیت ۲۰
و دیگر گروهی به نام عوام
ندارد نشانی ز جاه و مقام
ارجاع عرفانی: حکمت نهجالبلاغه ۲۵
ترجمه: مردم عامی، بیاطلاع از مقام و حقایق
تحلیل: عوام، پیروی از هوا و جهل میکنند و راه حقیقت را نمیشناسند
بیت ۲۱
که گردد اسیر دل و هم غرور
گرفتار خویش است و اهل سرور
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۴۶
ترجمه: دلشان اسیر غرور است؛ گرفتار هوس و شادیهای دنیوی
تحلیل: غرور و هوا باعث گمراهی و دوری از هدایت میشود
بیت ۲۲
اسیر هر آوازه و هر صداست
دلش سوی عیش و به فکر صفاست
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۴۶
ترجمه: دلشان گرفتار شهوات و سرگرمیهاست
تحلیل: دل مشغول دنیای فریبنده، توان دیدن حقایق را ندارد
بیت ۲۳
کمیل! ای برادر! ز این قوم دور
که گردند در جهل، گمراه و کور
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۷
ترجمه: از این گروه فریبخورده دوری کن؛ آنان در جهل و گمراهی هستند
تحلیل: دوری از جاهلان و فریبخوردگان، شرط رشد و تعالی روحی است
بیت ۲۴
به عالِم بپیوند و آموز راه
که او ره نماید به سوی اله
ارجاع عرفانی: قرآن ۹۹/۷
ترجمه: با عالم واقعی همراه شو و راه درست بیاموز
تحلیل: علم و هدایت، مسیر نجات و قرب الهی است
بیت ۲۵
بدان علم، جان را صفا میدهد
به تاریکی دل، ضیا میدهد
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۷۲
ترجمه: علم دل را روشن میکند و ضیای حقیقت را آشکار
تحلیل: علم الهی، انسان را از تاریکی نادانی رها میکند
بیت ۲۶
بپرهیز از جهل و از بی وفا
مکن جان و دل را اسیر هوا
ارجاع عرفانی: حکمت ۴۵
ترجمه: از نادانی و بیوفایی پرهیز کن؛ دل را به هوا و هوس نفروش
تحلیل: دوری از جهل و هوس، پیششرط رشد و هدایت است
بیت ۲۷
مبادا ز اهل هوا پیروی
که آن ره بود رهزن معنوی
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۷
ترجمه: از پیروان هوا و هوس دوری کن؛ آنان رهزن راه روح هستند
تحلیل: هواپرستی، انسان را از مسیر نور و حقیقت بازمیدارد
بیت ۲۸
خرد را بجو، تا شوی رهنمون
ز دریای حکمت، برآری فسون
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه ۴۵
ترجمه: خرد و حکمت را جوی تا هدایتگری شوی
تحلیل: حکمت، دریایی است که انسان را به نور و رهایی میرساند
بیت ۲۹
به علم است آدم به بالا رسد
ز دریای حکمت، به یکتا رسد
ارجاع عرفانی: قرآن ۹/۱۲
ترجمه: آدمی با علم و حکمت به مقام قرب و یگانگی الهی میرسد
تحلیل: علم، پل صعود انسان به عالم نور و وحدت با حق است
بیت ۳۰
"رجالی" تو را این سخن یاد دار
که علم است یار و تو را شد قرار
ارجاع عرفانی: نهجالبلاغه، نامه ۳۵ و حکمت ۴۵
ترجمه: ای رجالی! این نکته را به خاطر بسپار که علم، همدم و یار توست و به تو آرامش و قرار میدهد
تحلیل: پایان این فراز، تاکید بر اهمیت علم و حکمت الهی است؛ علم به انسان ثبات و قدرت تشخیص حق از باطل میبخشد و او را در مسیر الهی پایدار میکند.
تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی
۱۴۰۴/۶/۱۳
rejali2020.blogfa.com
+ نوشته شده در پنجشنبه سیزدهم شهریور ۱۴۰۴ساعت 14:57 توسط علی رجالی
|
